Çamlıca Kulesi depreme dayanıklı mı? 369 metrelik yapının mühendisliği

İstanbul’da büyük bir deprem yaşanırsa Çamlıca Kulesi’ne ne olur? Şehrin birçok noktasından görülebilen bu yapıyla ilgili sorunun yanıtını tek bir “dayanır” ya da “dayanmaz” cümlesine sığdırmak mümkün değil. Ancak kulenin nasıl tasarlandığına ve bugüne kadar ölçülen hareketine bakabiliriz.

Kulenin altında nasıl bir yapı var?

Çamlıca Kulesi’nin zemin üzerindeki yüksekliği 369 metre. Bunun yaklaşık 201 metresini betonarme gövde, 168 metresini çelik anten oluşturuyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının verdiği bilgiye göre yapının zemin altına uzanan betonarme bölümü 58 metre çapında ve 21 metre derinliğinde. Kulede deprem hareketini izleyen sensörler ve sismik izolatörler de bulunuyor.

Bu ayrıntılar önemli; çünkü yüksek bir yapıyı değerlendirirken yalnızca görünen yüksekliğine bakamayız. Zeminin altındaki bölüm, taşıyıcı sistem ve yapının hareketinin nasıl izlendiği de mühendislik tasarımının parçalarıdır.

“60 santimetre sallanabilir” ne demek?

TBMM Deprem Araştırma Komisyonuna bilgi veren Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yetkilisi, Çamlıca Kulesi’nin tepesinin sağa sola 60 santimetreye kadar salınım kabiliyeti olduğunu açıkladı. Bu, kulenin her depremde 60 santimetre hareket edeceği anlamına gelmiyor. Açıklanan değer yapının hareket kapasitesiyle ilgili; gerçekleşen hareket ise depreme ve yapının bulunduğu noktada oluşan etkiye bağlı.

Yüksek bir kulenin hareket etmesi tek başına hasar gördüğünü de göstermez. Bu nedenle hareketin ne kadar olduğu kadar, yapının o harekete nasıl karşılık verdiği de önem taşır.

İzmir depreminde ne ölçüldü?

Aynı yetkili, 2020 İzmir depremi sırasında Çamlıca Kulesi’ndeki sensörlerden veri alındığını ve kulede yaklaşık 15 milimetrelik hareket ölçüldüğünü aktardı. İzmir ile İstanbul arasındaki mesafe dikkate alındığında bu veri, olası bir İstanbul depreminde kulenin ne kadar sallanacağını göstermez. Yalnızca sensörlerin o deprem sırasında kaydettiği hareketi anlatır.

Peki Çamlıca Kulesi ayakta kalır mı?

Resmî açıklamalara göre kule, deprem etkileri gözetilerek tasarlandı; sismik izolatörler ve izleme sensörleriyle donatıldı. Ancak gelecekte yaşanacak belirli bir deprem için “kesinlikle hiçbir hasar almaz” demek doğru olmaz. Bir yapının davranışı, bulunduğu yerdeki sarsıntının özelliklerine ve yapısal performansına bağlıdır.

Çamlıca Kulesi hakkında akılda tutulması gereken ayrım şu: 60 santimetre açıklanan salınım kabiliyeti, 15 milimetre ise uzaktaki İzmir depreminde ölçülen hareket. Bu iki sayı aynı şeyi anlatmıyor.

Daha fazla doğrulanmış deprem içeriği için Sismograf'ı takip edin.